Haber Detayı
14 Ocak 2021 - Perşembe 09:02 Bu haber 1402 kez okundu
 
‘Gümüşhane Siyez Buğdayı İçin Elverişli’
EKONOMİ Haberi
‘Gümüşhane Siyez Buğdayı İçin Elverişli’

 

Gümüşhaneli Mikrobiyoloji uzmanı Dr. Metin Öztürk, Muğla’da kiraladığı arazide yetiştirdiği 7 bin yıllık Siyez buğdayından verim alınca yetiştirilmesi için memleketi Gümüşhane ve ilçelerine gönderdi. Siyez Buğdayı’ndan Gümüşhane’de nasıl bir verim alınabileceğini ise Gümüşhane Tarım İl Müdürlüğü Bitkisel Üretim ve Bitki Sağlığı Şube Müdürü İbrahim Murathan’a sorduk.

Gümüşhane Tarım İl Müdürlüğü Bitkisel Üretim ve Bitki Sağlığı Şube Müdürü İbrahim Murathan, Siyez Buğdayı İçin Gümüşhane ile Kelkit, Köse ve Şiran havzalarında yetiştirmeye elverişli. İklim, toprak yapısı bakımından uygun ve çiftçi için yeni bir kaynak olabileceğini söyledi.

‘Günümüz Buğdayının Atasıdır’

Müdür Murathan, “Siyez buğdayı, kültüre alınmış günümüz buğdayının atasıdır. İlk kez Güneydoğu Anadolu bölgesinde yer alan Karacadağ'da yetiştirilmesine başlandığı Heun ve ark. (1997) tarafından yapılan DNA parmak izi çalışmasıyla ortaya konulmuştur. Karacadağ'da yaşayan avcı toplayıcılar muhtemelen buğdayın kolay yetişmesinden, küçük ama doyurucu olmasından dolayı bu taneleri kavurarak beslenmeye başlamışlardır. Halen Kuzey Anadolu’da Balkan ülkelerinde Almanya, İsviçre, İspanya ve İtalya'da ekimi yapılmaktadır. Ülkemizde sadece Kuzey Anadolu'da genellikle Kastamonu yöresinde yetiştirilmesi bu ürünün araştırılması gerekliliğini ortaya koymaktadır” dedi.

Binlerce yıl önceki formunu muhafaza eden nadir ürünlerden biri olduğunun altını çizen Murahtan, “Tr monococcum, kaplıca grubu buğdaylardan olup, başakçıkları tek tanelidir ve kavuzlu bir yapıya sahiptir.  Kavuz taneyi sıkıca sardığından, diğer buğday türlerinden farklı olarak hasat ve harman sırasında ayrılmamaktadır. Bu nedenle bu buğday türleri depolandığında ve tarlaya ekildiğinde zararlılara karşı kendilerini koruyabilirler. Taneler sıkı yapılı ve camsıdır.  Einkorn buğdayının soğuk ve sıcağa, hastalık ve zararlılara, besin maddesi eksik olan fakir topraklarda verimi az olmasına rağmen, diğer ekmeklik ve makarnalık buğdaylara göre daha dayanıklı bir tür olduğu tespit edilmiştir. Yapılan çalışmalar sonucunda teknolojik yeniliklerle birlikte bulgurdan başka siyez unu, siyez ekmeği, siyez eriştesi, siyez ezmesi, sıyez tarhanası, kahvaltılık gevrek gibi farklı ürünlerde elde edilmektedir” diye konuştu.

‘Protein, Mineral Madde Miktarları Açısından Önemli Üstünlüklere Sahiptir’

Müdür Murathan, “Ülkemizde yöresel ismi siyez olan einkorn buğdayı, ticari olarak üretimi yapılan diğer buğday türlerine göre, protein, mineral madde miktarları açısından önemli üstünlüklere sahiptir. Bunun yanında fonksiyonel gıda olarak fenolikler, tokoferoller karotenoidler, fitokimyasallar açısından diğer buğday türlerine göre daha yüksek olduğu yapılan çalışmalarda belirtilmektedir. Siyez buğdayı üzerine yapılan çalışmalarda protein içeriğinin <14.1- 25.2/100 gr) diğer buğday türlerine göre daha yüksek olduğu toplam protein içeriğine bakılmaksızın aminoasit kompozisyonu incelendiğinde: lisin ve glutamik asit miktarının daha yüksek olduğunu belirtmişlerdir. Protein miktarı ve kalitesi ekmek yapımı için önem arz etmektedir Proteinin glüten fraksiyonunun miktar ve kalitesi, kalitenin belirlenmesinde yaygın olarak kullanılır” dedi.

Yapılan çalışmalarda einkorn buğdayının gluten fraksiyonunu oluşturan gliadin ve glutenin oranlarının diğer buğday türlerine göre daha düşük olduğu belirtildiğini kaydeden Müdür Murathan, “Einkorn buğdayının yüksek protein içeriğinin yanısıra: özellikle kalsiyum, manganez, sülfür, çinko, demir, bakır ve selenyum gibi mineral madde içeriği ekmeklik buğdaydan fazladır. Ancak iklim, toprak ve genotip özelliği tanedeki minerallerin düzeyinde değişimlere neden olabilmektedir Mineral elementlerin çoğu kepek fraksiyonunda bulunmaktadır” şeklinde konuştu.

Murathan, “Siyez buğdayının fonksiyonel gıda ile ilişkisi sarı renkli organik renklendirici luteinin ekmeklik buğdaya göre fazla olmasından ve tam tahıl tüketimi ile ilişkili sağlık yararları yanında, fonksiyonel gıda olarak fenolikler. tokoferoller ve karotenoidler açısından diğer buğday türlerine göre daha yüksek olmasından kaynaklanır. Einkorn buğdayı diğer buğdaylarla karşılaştırdığında, karotenoıd oranının 2 kat, lutein oranının 3-1 kat, riboflavin oranının 4-5 kat daha fazla olduğu ve en yüksek pyrıdoxıne oranına sahip olduğu belirtilmiştir. Bir steroid bileşiği olan fitosterol içeriği sayesinde ekmeklik buğdaya güre kolesterolün azalmasına neden olduğu ve mide, rahim ve göğüs kanserini önlediği belirtilmiştir” dedi.

‘Kastamonu İlinde Çalışmalar Başlatıldı’

Siyez buğdayı çeşidi geliştirerek tescil ettirmek üzere planlanan çeşit seleksiyonu projesi ile 2016 yılında imzalanan işbirliği protokolü çerçevesinde, Kastamonu İlinde çalışmalar başlatıldığını hatırlatan Murathan,  “Bu proje Kastamonu Üniversitesi Sürdürülebilir Tarım ve Tabi Bitki Kaynakları Anabilim Dalı öncülüğündedir. Ankara Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsü, Kastamonu il Tarım ve Orman Müdürlüğü. Kastamonu Ticaret ve Sanayi Odası ve İhsangazı İlçe Tanm ve Orman Müdürlüğü ile birlikte yürütülmektedir. Çeşit seleksiyonu projesinin sonucunda tescil edilecek çeşitlerim tohumluk üretim programına alınmasıyla özellikle Siyez bulguruna yatırım yapmak isteyen sanayiciler için standart kalite ve miktarda hammadde üretilmesinin yolu açılacaktır. Ayrıca tescilli Siyez Buğdayı çeşidi ile “Coğrafi işaret Belgesi" almak üzere müracaat edilerek koruma altına alınmasına imkân sağlanacaktır. Böylece hâlihazırda ilimizde mahalli olarak yetiştirilmekte ve tüketilmekte olan Siyez buğdayı, ülkemiz tarımına ve gıda sanayine önemli bir katma değer kazandıracaktır” şeklinde konuştu.

Kaynak: Editör:
Etiketler: ‘Gümüşhane, Siyez, Buğdayı, İçin, Elverişli’,
Yorumlar
Haber Yazılımı