Gümüşhane’nin Kurum Vadisi Jeoparkı, Miras Listesine Neden Girdi?

Türkiye’nin En Önemli Jeolojik Mirasları ile ilgili düzenlenen çalıştay sonrası açıklanan listede 132’nci sırada bulunan Kurum Vadisi jeolojik açıdan olduğu kadar turizm içinde büyük bir potansiyel oluşturuyor.

HÜSEYİN ÖZGÜN
HÜSEYİN ÖZGÜN Tüm Haberleri
Gümüşhane’nin Kurum Vadisi Jeoparkı, Miras Listesine Neden Girdi?
Haber albümü için resme tıklayın

Türkiye’nin En Önemli Jeolojik Mirasları ile ilgili düzenlenen çalıştay sonrası açıklanan listede 132’nci sırada bulunan Kurum Vadisi jeolojik açıdan olduğu kadar turizm içinde büyük bir potansiyel oluşturuyor.

Gümüşhane’nin Merkez ve Torul İlçe sınırları içerisinde yer alan vadi; Antik Maden yerleşkeleri, Kilise, manastır ve tarihi yapıları, Tarihi yol ve geçitleri, Doğal ve tarihi mağaraları, yüzey şekilleri ve buzul gölleri, flora ve faunası ile dikkat çekiyor. Jeoloji mirası listesine girmesinde önem arz eden bu özellikleri başvuru dosyasından derledik.

Gümüşhane’nin Kurum Vadisi Jeoparkı, Miras Listesine Neden Girdi?

Doğu Karadeniz Bölgesinin dağları arasında gizlenmiş, zengin madenlerin, antik yolların, milletlerin, dinlerin ve de kültürlerin geçiş ve kaynaşma potası olan Kurum Vadisi, Gümüşhane şehir merkezinin 10 kilometre kuzeyinden başlayıp, kuş uçuşu 25, karayolu ile 28 kilometre uzunluğa bir vadidir.

Günümüzde bölgede yaşayan halk, bölgeyi KURUM olarak adlandırmaktadır. (Türkçe; soba, ocak isi, Rumca; kurumi; ateş dumanı, baca kurumu), yöre ağzıyla Kurum gibi, siyah renkte akmasına neden olduğu için yerleşim merkezi ve dereye bu adın verildiği söylenmektedir. 28 km. uzunluğundaki akarsu vadiye adını veren yerleşim farklı kaynaklarda Gorom, Kurum, Korom, Krom, Gurom, Kromni, Korum gibi çeşitli adlarla anılmaktadır.

Kurum Vadisi, Karaca Mağarası ile başlayıp İmera tarihi yerleşimi ile bitmektedir. Vadide, Karaca Mağarası ve Kurum-İmera tarihi yerleşim yeri koruma altındadır. Bunun dışında noktasal olarak 70 adet tarihi yapı koruma altında bulunmaktadır.

Kurum Vadisindeki Kaynak Değerler:

Doğal ve Tarihi Mağaralar: Vadi içerisinde birçok alanda yüzeyleme veren Erken-Orta Jura yaşlı karbonatlı kayaçlar içerisinde gelişmiş 15 in üzerinde doğal mağara ve 5 adet tarihi-kilise mağara bulunmaktadır. Bu mağaraların en ünlüsü Karaca Mağarası olup, her yıl yaklaşık 60.000' in üzerinde biletli turist tarafından ziyaret edilmektedir. Doğal mağaraların diğerleri Karaca Mağarası kadar olmasa da mağaracılık açısından güzel damlataş oluşukları barındırmaktadır. Tarihi yapıya sahip mağaraların duvarlarında çeşitli duvar resimleri (freskler) ve yapılar bulunmaktadır.

Antik Maden Yerleşkeleri ve Tarihi Yapılar: Kurum Vadisi yüzyıllar boyunca birçok medeniyete beşiklik yapmıştır. Osmanlı'nın son zamanlarına kadar yoğun olarak kullanılmış ve vadide yer alan gümüş ve altın madenleri işletilmiştir. 1600-1900 yıllarında 6.000- 25.000 nüfusu barındıran vadi, bugün toplam 1288 kişilik bir nüfusa sahiptir. 1600-1900 yılları arasında bu yoğun nüfusun yaşadığı bir cazibe merkezidir vadi. Buna bağlı olarak geniş alanlara yayılmış, eski birçok yaşam alanı izini taşıyan tarihi yapıdan oluşan yerleşkeler bulunmaktadır. Vadi içerisinde çeşitli medeniyetlerden kalma 34 kilise, 33 şapel, 2 manastır, 4 camii, 5 kale, 50 tarihi çeşme, 100-300 tarihi konut, 5 kemer köprü bulunmaktadır. Bu yapıların bir bölümü halen ayakta kalmıştır ve koruma altına alınmıştır.

Tarihi Yollar ve Geçitler: Vadinin çeşitli yerlerinden geçen tarihi yollar bulunmaktadır. Bu yollardan en önemlisi Tarihi İpek Yoludur. Gümüşhane'den Trabzon'a Tarihi İpek yolu ve Osmanlı zamanında Iran ile olan ticaret için kullanılan tarihi yol güzergâhı, Yaz Yolu olarak bilinen güzergâhı Vadinin üst kotlarından geçmektedir. Vadi içerisinde ayrıca; M.Ö. 400 de İran savaşından dönen Ksenefon yönetimindeki 10.000 Yunan askeri ve hizmetlilerinin Bayburt- Trabzon arasındaki geçiş güzergâhı. Bu güzergâh vadinin kuzeyinde en üst kotlardaki yaylalardan geçmektedir. Vadi içerisinde ayrıca Zigana, Kolat, Hanzarya, Bazbent adıyla bilinen antik geçitler bulunmaktadır.

Yüzey Şekilleri ve Mesozovik Stratigrafisi: Vadi içerisinde yüzeyleme veren karbonatlı kayaçların taban seviyelerinde, meteorik şartlara bağlı olarak oluşmuş peri bacalarına benzeyen çeşitli yapılar bulunmaktadır. Gümüşhane ve yakın yöresi, litolojik birimlerin kısa mesafelerde ve güzel örneklerini sunması açısından Türkiye'deki ender lokasyonlardan biridir. Vadi içerisinde yörenin Mesozoyik stratigrafisini eksiksiz olarak görebileceğimiz güzel lokasyonlar bulunmaktadır. Bu istiflere üniversitelerin jeoloji bölümleri tarafından yoğun olarak saha gezileri gerçekleştirilmektedir.

Traverten Oluşumları: Yöre halkı taş işçiliği konusunda oldukça yetenekli olduğu için yörede yaygın olarak yüzeyleme veren travertenler işlenmiştir. Travertenler, vadi içerisindeki her tarihi yapıda yaygın olarak kullanılmıştır. Kesin olmamakla birlikte vadi kuzeyden Sümela manastırına bağlandığı için Sümela Manastırı içerisinde kullanılan travertenlerin bu bölgeden gittiği düşünülmektedir.

Endemik Bitki ve Hayvanlar: Gümüşhane yöresi Türkiye'de endemik bitki açısından oldukça zengin alanlar arasında yer almaktadır. Bu endemik bitki topluluğunun büyük çoğunluğu Kurum Vadisinin üst kotlarında ve vadi içerisinde izlenebilmektedir. Hayvanlar açısından vadi çeşitli memeli türlerini saklamaktadır. Bunun dışında özellikle Kelebek gibi türler açısından Kurum Vadisi ve Gümüşhane yöresi oldukça zengindir.

Dağcılık ve Sportif Tırmanış Alanlar: Kurum Vadisi özellikle trekking rotaları açısından çok zengindir. Bu rotalar Trabzon ve Gümüşhane'de yer alan birçok doğasever tarafından kullanılmaktadır. Ayrıca, mağaraların da içerisinde geliştiği karstik kayaçlarda birçok sportif kaya tırmanışı yapılabilecek alanlar bulunmaktadır. Bu kaya tırmanış rotalarının bazıları üniversite kulüpleri tarafından boltlanmış haldedir.

Sümela ve Artabel Tabiat Koruma Alanına Yakınlık: Kurum Vadisi kuzeyden Altındere Milli Parkında yer alan Sümela manastırına bağlanmaktadır. Yürüyerek bu rota gerçekleştirilebilmektedir. Vadi ayrıca Gümüşhane için çok değerli olan Artabel Tabiat Koruma Alanına çok yakındır. İyi bir planlamayla bu iki kaynak değer birbirine bağlanabilecektir.

09 Nis 2024 - 23:57 - Kültür & Sanat

Mahreç  Hüseyin Özgün


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Gümüşkoza Gazetesi Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Gümüşkoza Gazetesi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Haber ajansları tarafından servis edilen tüm haberler Gümüşkoza Gazetesi editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Gümüşkoza Gazetesi değil haberi geçen ajanstır.

01

Melikşah - Şehrimizde gizli şapel sanırım sadece siamonton muh. Gün açığı mevcut. Bu yönden de kromni önemli bir yerleşim yeri

Yanıtla . 0Beğen . 0Beğenme 16 Nisan 09:28